W epoce mediów społecznościowych i dostępu do ogromnej ilości informacji łatwo natrafić na modne, viralowe informacje, które często okazują się nieprawdziwe. Ogromna ilość składników aktywnych dostępna w popularnych kosmetykach może przytłoczyć lub wyrządzić naszej skórze więcej krzywdy niż pożytku. Jednak z kwasem azelainowym jest zupełnie inaczej. W leczeniu trądziku różowatego oraz przebarwień skórnych wiele osób sięga po ten składnik aktywny, który cieszy się rosnącą popularnością w kosmetologii. W tym artykule przyjrzymy się, jak kwas azelainowy działa, jakie ma właściwości oraz jakie mogą wystąpić skutki niepożądane podczas jego stosowania. Czy warto wdrożyć go do naszej codziennej pielęgnacji skóry?
W tym artykule:
- Czym jest kwas azelainowy?
- Kwas azelainowy – działanie i właściwości
- Z czym łączyć kwas azelainowy?
- Z czym nie łączyć kwasu azelainowego?
- Jak działają kremy z kwasem azelainowym na trądzik różowaty i nadmierne wydzielanie sebum?
- Czy kwas azelainowy zmniejsza zaczerwienienie i rumień?
- Jak stosować kwas azelainowy przy trądziku różowatym?
- Jakie są skutki uboczne kwasu azelainowego?
- Czy kwas azelainowy można stosować w ciąży?
- FAQ – najczęściej zadawane pytania o kwas azelainowy
Czym jest kwas azelainowy?
Kwas azelainowy to składnik organiczny (kwas dicarboksylowy), który naturalnie występuje w niektórych produktach spożywczych, takich jak ziarna zbóż (np. pszenica, jęczmień) i w niektórych rodzajach owoców (śladowe ilości w jabłkach lub malinach). W kosmetyce i dermatologii jest szeroko stosowany ze względu na swoje liczne właściwości lecznicze, szczególnie w przypadku problemów skórnych takich jak trądzik różowaty, trądzik pospolity, zaskórniki oraz przebarwienia.
Nasza substancja aktywna wykazuje działanie przeciwzapalne, antybakteryjne i złuszczające, co sprawia, że jest skuteczna w walce z niedoskonałościami skóry, rumieniem i grudkami. Wspomaga również regulację produkcji sebum, co jest istotne w leczeniu nadmiernie tłustej skóry, która zapycha pory.
Kwas azelainowy – działanie i właściwości
Kwas azelainowy działa na skórę na kilku poziomach. Jego główne właściwości to:
- Działanie przeciwzapalne – Kwas azelainowy hamuje stany zapalne, co jest kluczowe w leczeniu np. trądziku oraz innych problemów skórnych.
- Wielokierunkowe działanie antybakteryjne – Kwas wykazuje właściwości przeciwbakteryjne, co sprawia, że jest skuteczny w walce z bakteriami na powierzchni skóry i w porach co przyczynia się do zmniejszenia stanów zapalnych i liczby zmian trądzikowych.
- Regulacja produkcji sebum – substancja pomaga w normalizacji pracy gruczołów łojowych, dzięki czemu zmniejsza nadmierne wydzielanie sebum, co przyczynia się do zmniejszenia liczby wyprysków.
- Złuszczanie i regeneracja skóry – Kwas azelainowy wspomaga złuszczanie martwych komórek naskórka i przyspiesza procesy regeneracyjne skóry. To sprawia, że rozjaśnia przebarwienia a skóra staje się gładsza i bardziej jednolita.
- Hamowanie produkcji melaniny – jest również skuteczny w walce z przebarwieniami skórnymi, ponieważ hamuje produkcję melaniny (pigmentu odpowiedzialnego za koloryt skóry), co pozwala na rozjaśnienie plam i nierówności skórnych.
Dzięki jego właściwościom jest szczególnie polecany osobom z trądzikiem różowatym oraz przebarwieniami, które chcą poprawić wygląd swojej skóry.
Z czym łączyć kwas azelainowy?
Kwas azelainowy może być skutecznie stosowany w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi.
Najlepszymi kombinacjami są:
- Kwas hialuronowy – Kwas hialuronowy nawilża skórę i wspomaga jej regenerację, co może być pomocne w połączeniu z kwasem azelainowym, szczególnie w przypadku skóry suchej i wrażliwej.
- Witamina C – Witamina C jest silnym antyoksydantem, który pomaga w walce z przebarwieniami oraz poprawia koloryt skóry. Połączenie kwasu azelainowego i witaminy C może przyczynić się do poprawy wyglądu skóry i jej rozjaśnienia.
- Filtry SPF – Obowiązkowe w przypadku stosowania azelainowego na przebarwienia, by chronić skórę przed promieniowaniem UV.
- Niacynamid – Wzmacnia barierę hydrolipidową i redukuje podrażnienie. Jednak niektóre badania sugerują, że może on zmniejszać skuteczność kwasu azelainowego. Dlatego warto stosować te składniki w różnych porach dnia.
Z czym nie łączyć kwasu azelainowego?
Choć kwas azelainowy jest stosunkowo łagodnym składnikiem, istnieją pewne substancje, z którymi lepiej go nie łączyć, aby uniknąć podrażnienia skóry:
- Silne kwasy AHA i BHA – Kwas azelainowy nie powinien być łączony z innymi kwasami AHA (kwasami owocowymi) oraz BHA (kwasami salicylowymi). Może to prowadzić do nadmiernego złuszczania skóry i nadwrażliwości.
- Nadtlenek benzoilu – Ten składnik jest często stosowany w leczeniu trądziku, ale może powodować podrażnienia skóry, szczególnie gdy jest stosowany z kwasem azelainowym. Oba składniki działają na skórę złuszczająco, co może prowadzić do przesuszenia i nadmiernej reakcji skóry.
- Retinoidy – Stosowanie kwasu azelainowego w połączeniu z retinoidami może w pewnych przypadkach pomóc w leczeniu trądziku, ponieważ oba składniki działają na skórę w sposób złuszczający i regenerujący. Należy jednak pamiętać, że oba składniki mogą powodować podrażnienia i ich działanie może być zbyt mocne.
Jak działają kremy z kwasem azelainowym na trądzik różowaty i nadmierne wydzielanie sebum?
Kremy z kwasem azelainowym pomagają w leczeniu trądziku różowatego dzięki swoim właściwościom przeciwzapalnym i regulującym produkcję sebum. W przypadku leczenia tego schorzenia, kwas azelainowy zmniejsza zaczerwienienia, łagodzi podrażnienia oraz redukuje stany zapalne. Ponadto, kwas azelainowy działa antybakteryjnie, co pomaga w eliminowaniu bakterii odpowiedzialnych za zaostrzenie objawów trądziku naczyniowego.
W przypadku nadmiernego wydzielania sebum, kwas azelainowy reguluje pracę gruczołów łojowych, zmniejszając tym samym ilość sebum na powierzchni skóry. Dzięki temu, skóra staje się mniej tłusta, a jej wygląd bardziej matowy i równomierny.
Czy kwas azelainowy zmniejsza zaczerwienienie i rumień?
Kwas azelainowy jest jednym z najlepiej przebadanych składników stosowanych w terapii trądziku różowatego, szczególnie w postaci rumieniowo-grudkowej. Jego działanie polega przede wszystkim na redukcji stanu zapalnego oraz zmniejszaniu nadreaktywnej odpowiedzi immunologicznej skóry, która odpowiada za utrzymujący się rumień i napadowe zaczerwienienia.
Badania kliniczne wykazały, że preparaty zawierające kwas w stężeniu 15-20% mogą istotnie zmniejszać zaczerwienienie oraz liczbę grudek i zmian trądzikowych u osób z cerą problematyczną i naczynkową. Substancja ta ogranicza produkcję wolnych rodników i mediatorów zapalnych, dzięki czemu skóra staje się mniej reaktywna i bardziej stabilna naczyniowo.
Jak stosować kwas azelainowy przy trądziku różowatym?
Aby kwas azelainowy był skuteczny w leczeniu, należy stosować go regularnie. Produkty z kwasem azelainowym należy nakładać na oczyszczoną skórę twarzy, raz dziennie najlepiej wieczorem, w zależności od zaleceń producenta. Początkowo warto rozpocząć od niższego stężenia kwasu azelainowego (10-15%), a następnie stopniowo zwiększać stężenie, jeśli skóra dobrze reaguje na preparat.
Warto pamiętać, że kwas azelainowy działa powoli, a pierwsze efekty mogą być widoczne po kilku tygodniach regularnego stosowania.
Jakie są skutki uboczne kwasu azelainowego?
Choć kwas azelainowy jest stosunkowo łagodnym składnikiem, mogą wystąpić pewne skutki uboczne, szczególnie w przypadku skóry wrażliwej oraz na samym początku stosowania. Do najczęstszych skutków ubocznych należą:
- Podrażnienie skóry – Może wystąpić zaczerwienienie, pieczenie lub uczucie ściągnięcia skóry, szczególnie przy pierwszym stosowaniu kwasu azelainowego.
- Łuszczenie się skóry – Kwas azelainowy może powodować delikatne złuszczanie się skóry, co jest normalnym efektem złuszczania martwych komórek.
- Suchość skóry – Używanie kwasu azelainowego może prowadzić do przesuszenia skóry, szczególnie w połączeniu z innymi składnikami aktywnymi.
Czy kwas azelainowy można stosować w ciąży?
Kwas azelainowy jest uznawany za bezpieczny składnik do stosowania w czasie ciąży. Nie wchłania się do krwiobiegu w takim stopniu jak inne substancje aktywne, co sprawia, że jego stosowanie jest bezpieczne zarówno dla matki, jak i dla dziecka. Nie zaleca się jednak stosowania stężenia większego niż 10%. Pamiętaj jednak aby zawsze skonsultować się z lekarzem przed rozpoczęciem stosowania jakichkolwiek kosmetyków zawierających kwas azelainowy w trakcie ciąży.
FAQ – najczęściej zadawane pytania o kwas azelainowy
Jak wprowadzić kwas azelainowy do codziennej rutyny?
Kwas azelainowy warto wprowadzić stopniowo do swojej rutyny pielęgnacyjnej, zaczynając od niższego stężenia i stosując go na oczyszczoną skórę raz dziennie.
Czy stężenie 20% kwasu azelainowego to dużo?
20% to wyższe stężenie kwasu azelainowego, które może być skuteczne w walce z trądzikiem i przebarwieniami, ale może także powodować podrażnienia u osób z wrażliwą skórą i na początku kuracji.
Czy kwas azelainowy można stosować latem?
Tak, kwas azelainowy jest bezpieczny latem. Nie wykazuje silnego działania fototoksycznego ani fotouczulającego, w przeciwieństwie do retinoidów czy kwasów AHA/BHA. Te właściwości czynią go jednym z nielicznych kwasów całorocznych, również przy ekspozycji na UV.
Czy kwas azelainowy pomaga na trądzik różowaty?
Tak, kwas azelainowy wykazuje skuteczność w leczeniu tego schorzenia skóry, ponieważ łagodzi stany zapalne, redukuje zaczerwienienia oraz działa antybakteryjnie.
Ile procent kwasu azelainowego znajdziemy w kremie bez recepty?
W kremach bez recepty najczęściej znajdziemy stężenie kwasu azelainowego w granicach 10-20%.
Acne-Derm (20%) to najczęstszy preparat dostępny bez recepty w Polsce, stosowany na trądzik i TR. Jest bezpieczny dla wrażliwej skóry przy stopniowym wprowadzaniu. Kosmetyki (np. serum, kremy The Ordinary, Dermomedica) mają zwykle 10-15%, idealne na początek do wdrożenia przy pielęgnacji skóry.
Czy kwas azelainowy można stosować codziennie przy trądziku różowatym?
Tak, kwas azelainowy może być stosowany codziennie, jednak warto zacząć od mniejszych stężeń, aby uniknąć drażniącego efektu. W przypadku wystąpienia objawów nietolerancji po kilku dniach stosowania należy przerwać aplikację i czasowo wyłączyć preparat z codziennej pielęgnacji.
Zalecenia stosowania:
Kwas nakładaj wieczorem, rano zawsze używaj kremu z wysokim filtrem SPF 30-50+ i unikaj nadmiernego słońca, by zapobiec pogłębieniu przebarwień.
Jakie są przeciwwskazania do stosowania kwasu azelainowego?
Przeciwwskazaniem do leczenia z użyciem azelainy może być nadwrażliwość na składnik główny lub jego nośniki takie jak kwas benzoesowy, glikol propylenowy czy alkohol cetostearylowy oraz silne reakcje skóry po jego stosowaniu. W takich przypadkach należy zaprzestać jego używania.
Absolutne przeciwwskazania
Nie stosuj przy potwierdzonej alergii na kwas azelainowy lub jego nośniki. Może to wywołać reakcje alergiczne, kontaktowe zapalenie skóry czy obrzęk. Unikaj też przy otwartych ranach, uszkodzonej barierze skórnej lub ciężkich stanach zapalnych bez konsultacji lekarskiej.
Środki ostrożności
Ostrożność przy ciąży/karmieniu (tylko pod nadzorem lekarza), skórze bardzo suchej (ryzyko przesuszenia) lub jednoczesnym stosowaniu retinoidów/AHA/BHA (nasilenie podrażnień). Zawsze wykonaj test płatkowy i skonsultuj z dermatologiem przy trądziku różowatym.
Kiedy nastąpią pierwsze efekty od zastosowania?
Pierwsze działanie i efekty stosowania kwasu azelainowego przy trądziku różowatym widoczne są zazwyczaj po 2-4 tygodniach regularnego używania.
Redukcja rumienia i lekkie wygładzenie skóry może pojawić się już po 1-2 tygodniach. Znacząca poprawa zmian zapalnych (grudki, krosty) następuje po 4-8 tygodniach, a pełne efekty (redukcja o 50-70%) po 12 tygodniach, jak w badaniach RCT. Najlepsze efekty osiągniemy dzięki regularności, odpowiedniemy stężeniu i pielęgnacji skóry (SPF, nawilżenie)
Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i informacyjny i nie zastępują konsultacji z dermatologiem. W przypadku nasilonego rumienia lub postaci naczyniowej trądziku różowatego warto skonsultować się ze specjalistą w celu dobrania odpowiedniej terapii.
Żródła:
- Esposito, E., Menegatti, E., & Cortesi, R. Ethosomes and liposomes as topical vehicles for azelaic acid. International Journal of Cosmetic Science, 2004, 26(5), 270-271. https://doi.org/10.1111/j.1467-2494.2004.00233_2.x
- https://www.actasdermo.org/en-efficacy-widely-used-topical-drugs-articulo-resumen-S0001731025002820
- Thiboutot, D., & Graupe, K. Efficacy of azelaic acid in rosacea. Journal of the American Academy of Dermatology, 2003.
